Prowadzenie i cięcie odmian powtarzających owocowanie

Odmiany malin powtarzające owocowanie jesienią, które owocują na pędach jednorocznych, wymagają specyficznego prowadzenia i cięcia, aby zapewnić optymalny wzrost, zdrowie roślin oraz obfite plony.

 

Prowadzenie wąskich rzędów

Plantacje odmian powtarzających prowadzi się w formie wolnostojącej, dbając o to, by szerokość rzędów nie przekraczała 30–50 cm. Pędy wyrastające poza tę szerokość należy systematycznie usuwać, co nie tylko ułatwia pielęgnację, ale również sprzyja lepszemu przewiewowi między roślinami.

Konstrukcja podtrzymująca

Mimo że pędy odmian powtarzających są krótsze niż pędy malin letnich i zwykle dobrze się trzymają, pod ciężarem owoców mogą pochylać się w stronę międzyrzędzi. Powoduje to problemy z przejazdem maszyn oraz naraża owoce na zabrudzenia. Dlatego warto zastosować konstrukcję podtrzymującą. Betonowe słupki i przęsła, przez które przechodzi drut, skutecznie ograniczają wyginanie się pędów i chronią owoce.

Cięcie pędów

Na plantacjach towarowych wszystkie pędy malin powtarzających owocowanie wycina się późną jesienią lub wczesną wiosną. Do tego celu używa się kosiarki rotacyjnej.

• Jesienne cięcie: Zapobiega przemarznięciu karp w bezśnieżne, mroźne zimy.
• Wiosenne cięcie: Pozostawienie pędów na wysokości około 20 cm pozwala uzyskać mniej, ale silniejsze nowe pędy.

Przyspieszenie wzrostu i owocowania

Wczesną wiosną można przykryć rzędy białą agrowłókniną, co przyspiesza wyrastanie jednorocznych pędów, a tym samym przyspiesza kwitnienie i dojrzewanie owoców.

Specyfika gleb ubogich i nienawadnianych

Na glebach o słabej jakości, zwłaszcza tych bez możliwości nawadniania, pędy drugiego rzutu mogą nie osiągać odpowiedniej wysokości. W takich warunkach nie zaleca się usuwać pierwszych wyrastających pędów, aby nie osłabić rośliny.

Prowadzenie i cięcie odmian owocujących na dwuletnich pędach

Uprawa malin owocujących na dwuletnich pędach wymaga precyzyjnej pielęgnacji, która zapewni zdrowy wzrost roślin oraz obfite i wysokiej jakości plony. Kluczowym elementem jest prawidłowe prowadzenie pędów oraz ich systematyczne cięcie.

Przygotowanie młodej plantacji

Na nowo założonych plantacjach, niezależnie od terminu sadzenia, wczesną wiosną skraca się pędy przy ziemi. Zabieg ten stymuluje wyrastanie młodych pędów z karpy, co jest niezbędne dla dalszego rozwoju rośliny.

Pielęgnacja owocujących plantacji

1. Usuwanie młodych pędów wiosną
   Wczesną wiosną zaleca się niszczenie młodych pędów, gdy osiągną wysokość około 15 cm. Dzięki temu wyrastające później pędy mają mniejszą konkurencję o wodę, światło i składniki odżywcze. Zabieg ten pomaga również ograniczyć składanie jaj przez pryszczarka namalinka łodygowego oraz zmniejsza ryzyko porażeń chorobami grzybowymi.

2. Rozluźnienie krzewów
   Utrzymywanie przerw między roślinami poprawia przewiewność i przyspiesza osuszanie krzewów po deszczu. To z kolei ogranicza rozwój chorób grzybowych i zwiększa skuteczność ochrony chemicznej.

Prowadzenie w formie szpaleru

Maliny owocujące na dwuletnich pędach prowadzi się w formie szpaleru:

• Szpaler pojedynczy: Najczęściej stosowany.
• Szpaler podwójny: Z modyfikacjami w rozpiętości pędów.

W pierwszym roku po posadzeniu instaluje się konstrukcję wspierającą, wykonaną najczęściej z betonowych słupków rozmieszczonych co 15-20 m, między którymi rozciąga się drut ocynkowany. Pędy przywiązuje się do drutu za pomocą sznurka lub specjalnych spinek.

Cięcie po zbiorach

Po zakończeniu owocowania stare pędy wycina się tuż przy ziemi. Na ich miejsce do konstrukcji przywiązuje się 5-6 najsilniejszych, zdrowych pędów jednorocznych. Jeśli są zbyt długie, należy je skrócić do 15 cm nad drutem lub owinąć wokół niego. Wszystkie pozostałe pędy jednoroczne usuwa się, aby zachować równowagę w krzewie.

Korzyści z odpowiedniej pielęgnacji

Systematyczne cięcie i pielęgnacja pozwalają:

• Ograniczyć ryzyko chorób grzybowych.
• Zwiększyć przewiewność i skuteczność ochrony chemicznej.
• Poprawić jakość owoców i uzyskać większy plon.

Nawodnienie w uprawie malin – Część 2: Wyposażenie i optymalizacja

Systemy nawadniania kroplowego są niezwykle efektywne w dostarczaniu wody do korzeni roślin, jednak wymagają odpowiedniego zarządzania i wyposażenia, aby działały niezawodnie i ekonomicznie. W tej części skupimy się na wadach systemów kroplowych oraz sposobach ich optymalizacji.

Problemy z zapychaniem emiterów

Podstawową wadą systemów kroplowych jest ryzyko zapychania emiterów. Przyczyną mogą być zarówno zanieczyszczenia mechaniczne, biologiczne, jak i chemiczne. W związku z tym filtracja wody stanowi kluczowy element każdego systemu kroplowego.

• Filtracja mechaniczna: Siatkowe lub dyskowe filtry skutecznie usuwają drobiny piasku i inne cząstki stałe.
• Filtracja biologiczna: W przypadku obecności zanieczyszczeń organicznych, takich jak glony czy bakterie, stosuje się filtry piaskowe lub bardziej zaawansowane filtry dyskowe.
• Uzdatnianie wody: Jeśli woda zawiera związki chemiczne szkodliwe dla roślin lub mogące zapychać instalację (np. żelazo), konieczne jest użycie odżelaziaczy, wymienników jonowych lub innych systemów uzdatniania, co wiąże się z wyższymi kosztami.

Częstotliwość i dawki nawadniania

Efektywne nawadnianie kroplowe wymaga dostosowania harmonogramu do warunków pogodowych i potrzeb roślin.

• Okresy bezdeszczowe: W czasie suszy nawadnianie należy przeprowadzać często, nawet codziennie, ale nie rzadziej niż raz na 3 dni.
• Dawki wody: W normalnych warunkach wynoszą one od 10 do 25 m³/ha dziennie, ale w ekstremalnie suchych latach mogą przekraczać 40 m³/ha.

Tensjometry – kontrola dostępności wody

Aby precyzyjnie monitorować wilgotność gleby i unikać zarówno przesuszenia, jak i przelania, warto zastosować tensjometry.

• Lokalizacja tensjometrów: Urządzenie powinno być umieszczone w glebie na głębokości 15-20 cm oraz w odległości 15-20 cm od kroplownika.
• Działanie: Tensjometr mierzy dostępność wody dla korzeni i pozwala na ustalenie optymalnego momentu rozpoczęcia nawadniania.

Odpowiednio zarządzany system kroplowy, wyposażony w skuteczne filtry oraz wspierany przez tensjometry, może znacząco poprawić efektywność nawadniania malin. Pomimo pewnych wyzwań, takich jak ryzyko zapychania emiterów, jest to metoda, która pozwala oszczędzać wodę i zapewniać roślinom optymalne warunki do wzrostu i owocowania.

Nawodnienie w uprawie malin – klucz do zdrowego plonowania, Część 1

Maliny są roślinami wyjątkowo wrażliwymi na niedobory wody. Nawet krótkie okresy suszy mogą znacząco wpłynąć na ich wzrost i owocowanie, dlatego odpowiednie nawodnienie jest kluczowe dla utrzymania zdrowej i wydajnej plantacji.

Potrzeby wodne malin

Optymalne warunki wodne dla malin wymagają opadów na poziomie 550-650 mm rocznie. Niestety, w wielu regionach Polski roczna suma opadów jest niższa, a ich rozkład w sezonie wegetacyjnym bywa niewystarczający. W latach ekstremalnie suchych opady mogą nie przekraczać 400 mm, co powoduje konieczność stosowania dodatkowego nawadniania.

 

Metody nawadniania

Dla malin stosuje się dwie główne metody nawadniania: deszczowanie i systemy kroplowe. Każda z nich ma swoje zalety i wady, a wybór odpowiedniego systemu zależy od dostępności wody oraz specyfiki plantacji.

1. Deszczowanie
   Deszczowanie to tradycyjna metoda, która nawadnia całą powierzchnię uprawy. Woda jest rozpylana przez zraszacze o dużym wydatku i zasięgu. Aby osiągnąć najlepsze efekty, zraszacze należy ustawiać w taki sposób, by ich promienie zraszania się pokrywały.
   Deszczowanie powinno odbywać się rano, aby liście mogły szybko wyschnąć, co ogranicza ryzyko chorób grzybowych. Ta metoda może również chronić rośliny przed przymrozkami wiosennymi, zabezpieczając kwiaty przed uszkodzeniami przy temperaturach do -5°C.
   Ze względu na wysokie zapotrzebowanie na wodę deszczowanie jest zalecane tylko w rejonach o nieograniczonym dostępie do wody, np. w pobliżu rzek czy jezior.

2. Nawadnianie kroplowe
   Nawadnianie kroplowe to bardziej oszczędna metoda, dostarczająca wodę bezpośrednio do strefy korzeniowej roślin. Stosuje się tutaj linie kroplujące, które nawilżają glebę wzdłuż rzędów malin. Dzięki temu oszczędza się wodę, a gleba w międzyrzędziach pozostaje sucha, co pozwala na prowadzenie prac polowych podczas nawadniania.
   Linie kroplujące można układać na powierzchni gleby lub pod nią (nawadnianie wgłębne). Nawadnianie wgłębne jest szczególnie efektywne w terenie pagórkowatym, ale wymaga stosowania specjalnych emiterów odpornych na wrastanie korzeni.
   Trwałość linii kroplujących zależy od grubości ścianki przewodu – cieńsze linie (8-10 mil) wystarczają na 1-2 sezony, podczas gdy grubsze (16-20 mil) mogą działać 3-5 lat. Umieszczanie przewodów pod powierzchnią gleby może dodatkowo wydłużyć ich żywotność.

Wybór odpowiedniego systemu nawodnienia zależy od specyfiki plantacji oraz dostępności wody. Deszczowanie sprawdzi się w rejonach z dużymi zasobami wodnymi, natomiast nawadnianie kroplowe jest bardziej oszczędnym rozwiązaniem, idealnym dla plantacji na terenach pagórkowatych czy o ograniczonym dostępie do wody.

Ściółkowanie gleby a walka z chwastami w uprawie malin

Ściółkowanie gleby to skuteczna metoda ograniczania zachwaszczenia na plantacjach malin, która jednocześnie poprawia warunki wzrostu roślin i wspiera ochronę gleby. Dzięki zastosowaniu odpowiednich materiałów ściółkowych można nie tylko zredukować konkurencję chwastów, ale również poprawić żyzność gleby oraz mikroklimat wokół roślin.

 

Naturalne ściółki – ekologiczne rozwiązanie

Na plantacjach malin wykorzystuje się różnorodne materiały pochodzenia naturalnego, takie jak:

• Odpadki włókiennicze,
• Słoma zbożowa i rzepakowa,
• Trociny,
• Zrębki roślinne,
• Kora drzewna,
• Obornik,
• Agregatowany węgiel brunatny,
• Kompost,
• Wytłoki owocowe.

Ściółki bogate w celulozę – dodatkowe nawożenie azotowe

Przy stosowaniu ściółek organicznych bogatych w celulozę, takich jak słoma, trociny czy kora, należy pamiętać o:

• Systematycznym uzupełnianiu warstwy ściółki do grubości około 10 cm.
• Dodatkowym nawożeniu azotowym w celu zrównoważenia procesów rozkładu materii organicznej.

Korzyści ze ściółkowania

• Ograniczenie zachwaszczenia: Ściółki redukują dostęp światła do gleby, co hamuje rozwój chwastów.
• Ochrona gleby: Zapobiegają udeptywaniu gleby, poprawiając jej strukturę.
• Regulacja temperatury i wilgotności: Ściółki wyrównują warunki w glebie, co wspomaga zdrowy rozwój korzeni.
• Dostarczanie substancji pokarmowych: W miarę mineralizacji organiczne ściółki wzbogacają glebę w składniki odżywcze.

Specjalne podejście przy malinach owocujących na pędach dwuletnich

W przypadku malin owocujących na pędach dwuletnich warto zakładać plantacje na wałach:

• Boki wałów osłania się czarną folią polietylenową lub włókniną polipropylenową.
• Centralna część wałów: O szerokości około 20 cm, pokrywana jest naturalną ściółką, np. korą lub słomą.

Należy pamiętać, że słoma jako ściółka może zwiększyć ryzyko osiedlenia się gryzoni, co wymaga szczególnej uwagi przy jej stosowaniu.

Ściółkowanie gleby to nie tylko sposób na walkę z chwastami, ale także narzędzie wspierające zrównoważoną produkcję malin i dbałość o zdrowie gleby.